رابطه سنگ کلیه و پاراتیروئید و تاثیرات آن‌ها بر یکدیگر

رابطه سنگ کلیه و پاراتیروئید اغلب نادیده گرفته می‌شود اما اگر به‌طور مکرر دچار سنگ کلیه می‌شوید، بهتر است که وضعیت تیروئید خود را بررسی کنید.

یکی از گزینه‌هایی که به‌عنوان علت تکرار سنگ کلیه شناخته می‌شود، در پرکاری پاراتیروئید است. در این فرایند غدد پاراتیروئید فرمان توقف را نادیده می‌گیرند و به ترشح PTH ادامه می‌دهند. سطح کلسیم خون بیش از حد بالا می‌رود که منجر به عوارضی از جمله سنگ کلیه می‌شود. اگر می‌خواهید بیشتر در این باره بدانید تا اقدامات لازم را در زمان درست انجام دهید، با ما تا پایان همراه باشید.

فهرست مطالب:

• آیا پاراتیروئید می‌تواند باعث سنگ کلیه شود؟
• تفاوت تیروئید و پاراتیروئید؛ کدامیک موجب سنگ کلیه می‌شوند؟
• رابطه سنگ کلیه و پاراتیروئید
• انواع سنگ کلیه ناشی از پاراتیروئید
• چگونه می‌توان پرکاری تیروئید و سنگ کلیه را تشخیص داد و درمان کرد؟

آیا پاراتیروئید می‌تواند باعث سنگ کلیه شود؟

غده پاراتیروئید به خودی خود باعث سنگ کلیه نمی‌شوند. اما اگر یک یا چند غده پاراتیروئید دچار نقص شوند، می‌تواند منجر به تولید بیش از حد PTH شود. وقتی این اتفاق می‌افتد، کلسیم خون تنظیم نمی‌شود و می‌تواند از سطح سالم فراتر رود. 

یکی از وظایف کلیه، فیلتر کردن کلسیم اضافی خون و بازگرداندن سطح کلسیم به حالت عادی است. وقتی فردی به دلیل پرکاری پاراتیروئید همیشه کلسیم بالایی دارد، کلیه همیشه کلسیم اضافی در خود خواهد داشت زیرا کلسیم را فیلتر می‌کند. این کلسیم اضافی در کلیه و ادرار منجر به ایجاد سنگ کلیه می‌شود.

تفاوت تیروئید و پاراتیروئید؛ کدامیک موجب سنگ کلیه می‌شوند؟

اگر یک یا چند تا از این غدد کوچک پاراتیروئید بیش از حد فعال شوند (وضعیتی به نام هیپرپاراتیروئیدیسم)، هورمون پاراتیروئید (PTH) بیش از حد تولید می‌کنند. این هورمون به بدن دستور می‌دهد که کلسیم را از استخوان‌ها خارج کرده و به خون منتقل کند.

سپس کلیه‌ها سعی می‌کنند این کلسیم اضافی را دفع کنند که منجر به سطح بسیار بالای کلسیم در ادرار می‌شود. این یک “طوفان کامل” برای سنگ کلیه است. در واقع، بسیاری از افراد تنها پس از تحمل سنگ‌های کلیوی متعدد و دردناک، متوجه می‌شوند که مشکل پاراتیروئید دارند.

از آنجا که این غدد به تیروئید بسیار نزدیک هستند، علائم اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند. اگر سنگ کلیه دارید و همچنین احساس خستگی، درد یا “گیجی” می‌کنید، بررسی عملکرد تیروئید و سطح کلسیم/PTH شما بسیار مهم است.

رابطه سنگ کلیه و پاراتیروئید

در اکثر مواقع، سنگ کلیه ناشی از افزایش کلسیم است. علاوه‌بر این، وقتی به پاراتیروئید دچار می‌شوید، بدن شما کلسیم بیشتری را جذب می‌کند که منجر به بروز سنگ می‌شود. بسیار مهم است که بدانید شما و پزشکتان ممکن است ندانید چه نوع سنگی داشته‌اید. مگر اینکه آن را تشخیص دهید (یا آن را در حین جراحی خارج کنند)، هیچ کس هرگز نخواهد فهمید. 

بنابراین، اگر نمی‌دانید چه نوع سنگ کلیه‌ای داشته‌اید، باید فرض کنید که سنگ کلیه کلسیمی داشته‌اید، زیرا ۹۵٪ سنگ‌ها، سنگ‌های حاوی کلسیم هستند. در نتیجه باید انتظار داشته باشید که از نظر پرکاری پاراتیروئید بررسی شوید تا اقدامات لازم انجام شود.

انواع سنگ کلیه ناشی از پاراتیروئید

چهار نوع مختلف سنگ کلیه وجود دارد که در جدول زیر نشان داده شده است. با این حال، دو نوع اول، هر دو به طور کلی “سنگ کلیه کلسیمی” نامیده می‌شوند و تنها در نوع ماده معدنی دیگری که با کلسیم ترکیب شده است، متفاوت هستند. 

تشخیص بین این دو نوع سنگ کلیه کلسیمی مهم نیست. زیرا، آنها رفتار یکسانی دارند، درمان یکسانی دارند و هر دو تقریبا در نیمی از موارد ناشی از مشکل پاراتیروئید هستند.

نوع سنگ کلیه	درصد کل سنگ‌ها	ناشی از پرکاری پاراتیروئید؟
سنگ کلیه کلسیم اگزالات	۸۵٪	بله، تقریبا نیمی از آنها
سنگ کلیه فسفات کلسیم	۸-۱۰٪	بله، حداقل ۸۰ درصد آنها
سنگ کلیه اسید اوریک	۵٪	خیر
سنگ کلیه استروویتی	۲-۳٪	خیر
سنگ کلیه سیستینی	بسیار نادر، کمتر از ۰.۰۱٪	خیر

همانطور که می‌بینید، حدود ۹۵٪ از افرادی که سنگ کلیه دارند، سنگ کلیه حاوی کلسیم دارند. برخی از آنها بیماری پاراتیروئید دارند. بنابراین، هر کسی که سنگ کلیه دارد باید از نظر مشکل زمینه‌ای پاراتیروئید بررسی شود تا بتوان کلسیم بالا و سنگ کلیه را به‌طور ریشه‌ای درمان کرد. 

چگونه می‌توان پرکاری تیروئید و سنگ کلیه را تشخیص داد و درمان کرد؟

این فرایند در چند مرحله درمان می‌شود:

آزمایش خون و ادرار

آزمایش خون برای ارزیابی سطح PTH، کلسیم و ویتامین D در بیمارانی که ممکن است با نقص غده پاراتیروئید یا سنگ کلیه مواجه باشند، استفاده می‌شود. اگر سطح PTH و کلسیم بیمار بالا باشد، ممکن است بیمار PHPT را تجربه کند. 

اگر کلسیم یا PTH بالا باشد، باید بررسی کامل‌تری برای تشخیص پرکاری پاراتیروئید انجام شود. اندازه‌گیری کلسیم و کراتینین ادرار ۲۴ ساعته و همچنین تجزیه و تحلیل خطر سنگ ادرار نیز بسیار مفید است.

آزمایشات پیشرفته و تصویربرداری

آزمایش‌های تراکم مواد معدنی استخوان و تصویربرداری کلیه نیز برای ارائه تشخیص دقیق در بیمارانی که با PHPT، سنگ کلیه یا هر دو مواجه هستند، استفاده می‌شوند. پس از بررسی نتایج آزمایش، یک برنامه درمانی شخصی برای بیمار تهیه می‌شود.

درمان دارویی

برای درمان سنگ کلیه، ممکن است بیمار نیازی به درمان تهاجمی نداشته باشد. پزشک ممکن است به بیمار توصیه کند که آب بنوشد یا از مسکن‌ها استفاده کند به این امید که سنگ کلیه‌اش به طور طبیعی دفع شود. یا اگر بیمار با سنگ‌های بزرگ مواجه است، ممکن است از امواج صوتی برای شکستن سنگ‌ها استفاده شود، یا می‌توان از جراحی یا اسکوپ برای برداشتن آنها استفاده کرد.

جراحی پاراتیروئید

جراحی پاراتیروئیدکتومی با حداقل تهاجم می‌تواند برای درمان علائم PHPT استفاده شود. این جراحی در مقایسه با سایر درمان‌های PHPT، میزان بهبودی بالا و خطر عوارض کمی دارد.

برای بیمارانی که PHPT و سنگ کلیه را تجربه می‌کنند، جراحی می‌تواند موثر باشد. 

با جراحی، بیمار می‌تواند همزمان هرگونه غده پاراتیروئید معیوب و سنگ کلیه را خارج کند. پس از عمل، بیمار ارزیابی می‌شود تا اطمینان حاصل شود که سطح PTH، کلسیم و ویتامین D او نیز به سطوح سالم برمی‌گردد.

جمع‌بندی

رابطه سنگ کلیه و پاراتیروئید، بیانگر این است که ارگان‌های مختلف در بدن‌های ما واقعا چقدر به هم مرتبط هستند. رابطه سنگ کلیه و پاراتیروئید کاملا مستقیم بوده و همانطور که گفته شد، عملکرد این غدد می‌تواند منجر به بروز سنگ در کلیه‌های شما شود. در این راهنما به بررسی دقیق این ارتباط و نحوه تاثیرگذاری پاراتیروئید بر کلیه پرداخته‌ایم تا با کسب آگاهی بیشتر در این زمینه گام بردارید.

سوالات متداول