جراحی تیروئید یا تیروئیدکتومی چیست؟

جراحی تیروئید همیشه به معنای برداشتن کامل غده تیروئید نیست. بسته به نوع بیماری و شرایط هر فرد، ممکن است تنها یک لوب یا تمام غده برداشته شود. این جراحی معمولاً از طریق برش کوچک روی گردن انجام می‌شود، اما در برخی بیماران منتخب، امکان جراحی اندوسکوپیک بدون برش روی گردن نیز وجود دارد.

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های بیماران قبل از عمل، احتمال تغییر صدا، باقی ماندن جای زخم و نیاز به مصرف دائمی داروی تیروئید است. در ادامه، انواع جراحی تیروئید، موارد نیاز به عمل، عوارض احتمالی، روش‌های بدون اسکار گردن و مراقبت‌های بعد از جراحی را بررسی می‌کنیم.

راهنمای مطالعه:

• جراحی تیروئید (تیروئیدکتومی) چیست؟
• چه زمانی پزشک جراحی تیروئید را توصیه می‌کند؟
• انواع جراحی تیروئید
• آمادگی‌های قبل از جراحی تیروئید
• روند انجام عمل و مدت زمان جراحی تیروئید
• دوران نقاهت جراحی تیروئید چقدر طول می‌کشد؟
• مراقبت‌های بعد از عمل جراحی تیروئید
• عوارض احتمالی جراحی تیروئید چیست؟
• جراحی تیروئید بدون جای زخم قابل مشاهده روی گردن چیست؟
• نمونه‌ای از روند جراحی تیروئید
• هزینه جراحی تیروئید در تهران

جراحی تیروئید (تیروئیدکتومی) چیست؟

جراحی تیروئید یا تیروئیدکتومی عملی است که طی آن بخشی از غده تیروئید یا تمام آن برداشته می‌شود. وسعت جراحی به نوع بیماری، اندازه و محل ضایعه و نتایج بررسی‌های پزشکی بستگی دارد. جراح هنگام برداشتن بافت موردنظر تلاش می‌کند از اعصاب مرتبط با صدا و غدد پاراتیروئید که در تنظیم کلسیم خون نقش دارند، محافظت کند.

چه زمانی پزشک جراحی تیروئید را توصیه می‌کند؟

جراحی معمولاً زمانی توصیه می‌شود که سرطان یا احتمال بدخیمی وجود داشته باشد، گواتر یا ندول‌ها باعث ایجاد علائم شوند یا کنترل پرکاری تیروئید با روش‌های دیگر مناسب نباشد.

سرطان و تومورهای بدخیم تیروئید

جراحی، درمان اصلی بسیاری از سرطان‌های تیروئید است. بسته به نوع و اندازه تومور، میزان گسترش بیماری و شرایط بیمار، ممکن است یک لوب یا تمام غده تیروئید برداشته شود.

برای آشنایی بیشتر با وسعت عمل، مراحل درمان و مراقبت‌های مربوط به تومورهای بدخیم، راهنمای جراحی تیروئید بدخیم را مطالعه کنید.

پرکاری تیروئید و بیماری گریوز

در برخی بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید یا بیماری گریوز، به‌ویژه در صورت وجود گواتر بزرگ، ندول مشکوک، عوارض دارویی یا نیاز به کنترل سریع بیماری، پزشک ممکن است جراحی را پیشنهاد کند.

برای آشنایی بیشتر با جایگاه جراحی در درمان پرکاری تیروئید، می‌توانید راهنمای پرکاری تیروئید NIDDK را مطالعه کنید.

ندول‌های تیروئید

وجود ندول تیروئید به‌تنهایی به معنای نیاز به جراحی نیست. تصمیم برای عمل بر اساس عواملی مانند ویژگی‌های ندول در سونوگرافی، نتیجه نمونه‌برداری FNA، اندازه و تغییرات ندول، وجود علائم فشاری و احتمال بدخیمی گرفته می‌شود. اگر یافته‌ها مشکوک باشند یا ندول باعث فشار بر نای یا مری شود، ممکن است جراحی توصیه شود.
برای بررسی دقیق‌تر شرایط عمل و انتخاب نوع جراحی، راهنمای جراحی ندول تیروئید را مطالعه کنید.

گواتر بزرگ

گواتر بزرگ ممکن است به نای یا مری فشار وارد کند و باعث مشکل در تنفس، بلع یا احساس فشار در گردن شود. در این شرایط، جراحی می‌تواند اندازه غده و علائم ناشی از فشار را کاهش دهد.

یکی از شایع‌ترین مشکلاتی که می‌تواند نیاز به بررسی دقیق داشته باشد، گواتر ندولار است؛ نوع و اندازه ندول‌ها در انتخاب روش درمان نقش مهمی دارد.

گواتر چه مشکلاتی ایجاد می‌کند و چه زمانی به جراحی نیاز دارد؟

در این ویدئو یک نمونه بالینی از گواتر بزرگ را مشاهده می‌کنید. افزایش اندازه تیروئید در برخی بیماران می‌تواند با ایجاد فشار بر نای یا مری باعث مشکل در تنفس یا بلع شود. در چنین شرایطی، پزشک براساس شدت علائم، اندازه گواتر و سایر یافته‌های بالینی درباره نیاز به جراحی تصمیم می‌گیرد.

انواع جراحی تیروئید

جراحی تیروئید انواع مختلفی دارد و انتخاب روش مناسب به نوع بیماری، وسعت درگیری غده، نتایج آزمایش‌ها و نمونه‌برداری‌ها و شرایط هر بیمار بستگی دارد.

تیروئیدکتومی کامل (Total Thyroidectomy)

در روش تیروئیدکتومی کامل، پزشک غده تیروئید را به‌طورکامل از بدن خارج می‌کند. معمولا زمانی از این روش استفاده می‌شود که بیمار درگیر سرطان تیروئید، گواترهای بزرگ دوطرفه و بیماری گریوز مقاوم باشد. پس از تیروئیدکتومی کامل، بدن دیگر قادر به تولید هورمون تیروئید نیست و بیمار برای جایگزینی این هورمون به مصرف روزانه و طولانی‌مدت لووتیروکسین نیاز دارد.

درباره تفاوت برداشتن کامل و بخشی از تیروئید و نیاز به هورمون جایگزین، راهنمای تیروئیدکتومی Mayo Clinic نیز توضیحات تکمیلی ارائه می‌دهد.

لوبکتومی تیروئید (Thyroid Lobectomy)

در لوبکتومی، فقط یک لوب تیروئید برداشته می‌شود. این روش ممکن است برای برخی ندول‌ها یا ضایعات محدود به یک لوب که اندیکاسیون جراحی دارند و همچنین برخی سرطان‌های کم‌خطر تیروئید مناسب باشد. پس از لوبکتومی، بافت باقی‌مانده تیروئید در بسیاری از بیماران می‌تواند هورمون کافی تولید کند؛ با این حال بعضی افراد ممکن است در ادامه به مصرف لووتیروکسین نیاز پیدا کنند.

برای جزئیات بیشتر درباره موارد کاربرد، دوران نقاهت و مراقبت‌ها، راهنمای لوبکتومی تیروئید را مطالعه کنید.

ایسمکتومی (Isthmectomy)

ایسمکتومی برداشت بخش میانی تیروئید یا همان ایستموس است و ممکن است در موارد منتخب که ضایعه به این قسمت محدود است، انجام شود. این جراحی نسبت به لوبکتومی یا تیروئیدکتومی کامل، حجم کمتری از بافت تیروئید را برمی‌دارد.

آمادگی‌های قبل از جراحی تیروئید

کارهایی که پیش از جراحی انجام می‌دهید، در کاهش احتمال عوارض و آمادگی بهتر برای عمل مؤثر است:

• ناشتا بودن: بیمار باید از ساعت اعلام‌شده توسط پزشک از خوردن و آشامیدن خودداری کند.
• آزمایش‌ها و بررسی‌های تشخیصی: ببراساس علت جراحی و شرایط بیمار ممکن است آزمایش عملکرد تیروئید، سونوگرافی و سایر بررسی‌های لازم انجام شود. نمونه‌برداری با سوزن ظریف (FNA) نیز در ندول‌های واجد شرایط ممکن است پیش از تصمیم‌گیری برای جراحی انجام شده باشد.
• مشاوره بیهوشی: وضعیت عمومی، قلبی و ریوی بیمار و سابقه حساسیت‌های دارویی بررسی می‌شود.
• تنظیم دارویی: در بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید، لازم است وضعیت هورمون‌های تیروئید پیش از عمل تحت کنترل باشد و داروهایی مانند متی‌مازول ممکن است طبق نظر پزشک ادامه یا تنظیم شوند. قطع یا تغییر داروهای رقیق‌کننده خون و ضدپلاکت نیز باید فقط با نظر پزشک انجام شود.

روند انجام عمل و مدت زمان جراحی تیروئید

جراحی تیروئید تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود؛ به این معنی که شما در طول عمل خواب هستید و دردی احساس نمی‌کنید. مدت زمان جراحی معمولاً حدود ۱ تا ۳ ساعت است و بسته به نوع و وسعت عمل می‌تواند متفاوت باشد. مراحل اصلی جراحی عبارت‌اند از:

1.دسترسی به غده تیروئید

در روش استاندارد، جراح از طریق برشی در قسمت پایین گردن به غده تیروئید دسترسی پیدا می‌کند. در برخی بیماران منتخب، امکان استفاده از روش‌های اندوسکوپیک یا روش‌های بدون برش قابل مشاهده روی گردن نیز وجود دارد که انتخاب آن‌ها به نوع بیماری و شرایط بیمار بستگی دارد. برای جزئیات بیشتر می‌توانید راهنمای جراحی تیروئید بدون جای زخم را مطالعه کنید.

2. برداشتن بافت و حفظ ساختارهای حیاتی

پزشک بسته به نوع بیماری، تمام یا بخشی از غده را خارج می‌کند. در این مرحله، جراح تلاش می‌کند اعصاب مرتبط با تارهای صوتی و غدد کوچک پاراتیروئید را که معمولاً در مجاورت سطح پشتی تیروئید قرار دارند و در تنظیم کلسیم خون نقش دارند، حفظ کند.

3. بستن محل جراحی

پس از کنترل خونریزی، بافت‌ها و محل برش بسته می‌شوند. در صورت نیاز ممکن است برای تخلیه مایعات، درن در محل جراحی قرار داده شود و زمان خارج کردن آن براساس شرایط بیمار و نظر جراح تعیین می‌شود.

اندازه برش جراحی تیروئید به چه عواملی بستگی دارد؟

اندازه برش در جراحی تیروئید بسته به نوع عمل، اندازه غده و وسعت بیماری متفاوت است. در برخی موارد برش کوتاه‌تری کافی است، اما برای تیروئیدهای بزرگ، تومورهای گسترده یا جراحی غدد لنفاوی ممکن است به برش وسیع‌تری نیاز باشد. جراح اندازه برش را به‌گونه‌ای انتخاب می‌کند که دسترسی ایمن به بافت موردنظر فراهم شود و تا حد امکان نتیجه ظاهری مناسبی نیز ایجاد شود.

دوران نقاهت جراحی تیروئید چقدر طول می‌کشد؟

دوران نقاهت جراحی تیروئید برای همه بیماران یکسان نیست و به نوع و وسعت عمل و شرایط فرد بستگی دارد. بسیاری از بیماران پس از مدت کوتاهی از بیمارستان ترخیص می‌شوند و معمولاً طی یک تا دو هفته به بخش زیادی از فعالیت‌های روزمره بازمی‌گردند. گلودرد خفیف، سفتی گردن یا گرفتگی موقت صدا نیز ممکن است در روزهای ابتدایی دیده شود.

مراقبت‌های بعد از عمل جراحی تیروئید

• کنترل درد و علائم: درد یا ناراحتی خفیف در ناحیه گردن و هنگام بلع در روزهای ابتدایی ممکن است ایجاد شود و معمولاً با داروهای تجویزشده توسط پزشک کنترل می‌شود. گرفتگی موقت صدا نیز در برخی بیماران دیده می‌شود.
• مراقبت از زخم: محل جراحی و پانسمان باید مطابق دستور جراح مراقبت شود و از دستکاری زخم خودداری کنید.
• داروها و مکمل‌ها: پس از تیروئیدکتومی کامل، مصرف لووتیروکسین ضروری است. اگر پس از عمل سطح کلسیم کاهش پیدا کند، پزشک ممکن است مکمل کلسیم و ویتامین D تجویز کند.
• فعالیت بدنی: پیاده‌روی و فعالیت‌های سبک معمولاً از روزهای ابتدایی امکان‌پذیر است؛ اما تا زمان تعیین‌شده توسط جراح باید از ورزش شدید و بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.

چه علائمی بعد از جراحی تیروئید نیاز به مراجعه به پزشک دارند؟

تورم ناگهانی یا سریع گردن، مشکل در تنفس یا بلع و خونریزی قابل‌توجه نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارند. تب، ترشح غیرطبیعی از زخم یا علائمی مانند گزگز اطراف دهان و انگشتان و گرفتگی عضلات نیز باید به تیم درمان اطلاع داده شوند.

برای اطلاعات بیشتر درباره علائم طبیعی و هشداردهنده پس از عمل، راهنمای مراقبت بعد از جراحی تیروئید انجمن تیروئید آمریکا (ATA) را مطالعه کنید.

عوارض احتمالی جراحی تیروئید چیست؟

هر عمل جراحی با احتمال بروز عوارض همراه است. مهم‌ترین عوارض احتمالی جراحی تیروئید عبارت‌اند از:

• تغییر و گرفتگی صدا: تحریک یا آسیب عصب‌های حنجره می‌تواند باعث گرفتگی یا تغییر صدا و در برخی موارد اختلال در بلع شود. این تغییرات اغلب موقتی هستند، اما به‌ندرت ممکن است ماندگار شوند.
• افت کلسیم خون: پس از تیروئیدکتومی کامل، عملکرد غدد پاراتیروئید ممکن است به‌طور موقت کاهش پیدا کند و باعث افت کلسیم خون شود. گزگز اطراف دهان یا انگشتان و گرفتگی عضلات از علائم احتمالی آن است و در صورت نیاز با کلسیم و ویتامین D درمان می‌شود.
• خونریزی یا هماتوم: تجمع خون در محل جراحی عارضه‌ای نادر اما مهم است که در صورت ایجاد تورم گردن یا مشکل در تنفس نیاز به بررسی فوری دارد.
• عفونت و اسکار محل جراحی: عفونت زخم پس از جراحی تیروئید نادر است. همچنین ظاهر و میزان باقی‌ماندن جای زخم می‌تواند براساس شرایط پوست و نحوه ترمیم زخم در افراد متفاوت باشد.

میزان عوارض به عواملی مانند وسعت جراحی، نوع بیماری و تجربه جراح بستگی دارد و تجربه بیشتر در جراحی تیروئید یکی از عواملی است که با پیامدهای بهتر جراحی ارتباط دارد.

آیا بعد از جراحی تیروئید صدا تغییر می‌کند؟

گرفتگی یا تغییر موقت صدا ممکن است پس از جراحی ایجاد شود و همیشه به معنای آسیب عصب حنجره نیست؛ تحریک ناشی از جراحی یا لوله بیهوشی نیز می‌تواند در آن نقش داشته باشد. بیشتر تغییرات موقت به‌ تدریج بهبود پیدا می‌کنند، اما اگر تغییر صدا ادامه‌دار باشد، بررسی حنجره و تارهای صوتی توسط پزشک توصیه می‌شود.

درباره علت‌ها و زمان مراجعه، راهنمای تغییر صدا بعد از جراحی تیروئید را مطالعه کنید.

جراحی تیروئید بدون جای زخم قابل مشاهده روی گردن چیست؟

در برخی بیماران منتخب، جراحی تیروئید می‌تواند با روش‌های اندوسکوپیک و از مسیرهایی انجام شود که برشی روی بخش جلویی گردن باقی نگذارند. یکی از این روش‌ها TOETVA است که دسترسی به تیروئید از داخل دهان انجام می‌شود؛ روش‌های اندوسکوپیک دیگری نیز ممکن است از مسیرهای دور از گردن انجام شوند.
انتخاب این روش‌ها به نوع بیماری، اندازه تیروئید یا ندول، سابقه جراحی و شرایط هر بیمار بستگی دارد و برای همه افراد مناسب نیست.
برای جزئیات بیشتر درباره شرایط انتخاب بیمار، مزایا و محدودیت‌ها، راهنمای جراحی اندوسکوپیک تیروئید را مطالعه کنید.

نمونه‌ای از روند جراحی تیروئید

در ویدیوی زیر بخشی از روند واقعی جراحی تیروئید در اتاق عمل را مشاهده می‌کنید. نوع و وسعت جراحی در هر بیمار با توجه به علت عمل، میزان درگیری غده و شرایط فرد متفاوت است و آنچه در این ویدئو دیده می‌شود لزوماً برای همه بیماران به یک شکل انجام نمی‌شود.

هزینه جراحی تیروئید در تهران

هزینه جراحی تیروئید مبلغ ثابتی ندارد و به عواملی مانند نوع و وسعت عمل، مرکز درمانی، خدمات موردنیاز و پوشش بیمه بستگی دارد. برای بررسی عوامل مؤثر بر قیمت و تعرفه‌های به‌روز، صفحه هزینه جراحی تیروئید را مطالعه کنید.

در انتخاب جراح تیروئید به چه نکاتی توجه کنیم؟

جراحی تیروئید به دلیل مجاورت غده با عصب‌های مرتبط با تارهای صوتی و غدد پاراتیروئید نیازمند دقت و تجربه است. هنگام انتخاب جراح، بهتر است به تجربه پزشک در جراحی‌های تیروئید و غدد درون‌ریز، آشنایی با روش‌های مختلف جراحی و توانایی مدیریت موارد پیچیده توجه شود.

برای بررسی کامل‌تر معیارهای انتخاب پزشک و سوابق تخصصی، راهنمای انتخاب بهترین جراح تیروئید در تهران را مطالعه کنید.

جمع‌بندی

جراحی تیروئید ممکن است شامل برداشتن یک لوب یا تمام غده باشد و انتخاب نوع جراحی به بیماری زمینه‌ای، نتایج بررسی‌های تشخیصی و شرایط هر بیمار بستگی دارد. پس از عمل نیز نتیجه پاتولوژی و ارزیابی‌های تکمیلی مشخص می‌کنند که چه نوع پیگیری یا درمان دیگری لازم است.

به دلیل مجاورت تیروئید با عصب‌های مرتبط با صدا و غدد پاراتیروئید، تجربه جراح و مراقبت مناسب قبل و بعد از عمل اهمیت دارد. روش جراحی نیز باید برای هر بیمار به‌صورت اختصاصی انتخاب شود.

سوالات متداول