پرکاری تیروئید در زنان چیست و چرا خانم‌ها بیشتر به پرکاری تیروئید مبتلا می‌شوند؟
موضوع: تیروئید
زمان مطالعه: 7 دقیقه
پرکاری تیروئید در زنان معمولاً با یک شکایت مبهم شروع میشود: قلبی که بی‌دلیل تند میزند، دست‌هایی که می‌لرزد، قاعدگی‌هایی که از برنامه عقب می‌افتند. چون این نشانه‌ها شبیه استرس، کم…
پرکاری تیروئید در زنان معمولاً با یک شکایت مبهم شروع میشود: قلبی که بی‌دلیل تند میزند، دست‌هایی که می‌لرزد، قاعدگی‌هایی که از برنامه عقب می‌افتند. چون این نشانه‌ها شبیه استرس، کم‌خوابی یا حتی یائسگی‌اند، بسیاری از خانم‌ها ماه‌ها (و گاهی سال‌ها) پیش از تشخیص درست با آن‌ها زندگی می‌کنند.
آمار روشن است: بیماری‌های خودایمنی تیروئید، به‌ویژه بیماری گریوز که شایع‌ترین علت پرکاری است، در زنان چند برابر مردان دیده میشود. اگر می‌خواهید بدانید بدنتان چه می‌گوید، این مقاله از تعریف ساده شروع می‌کند و تا تشخیص، درمان و ارتباط این بیماری با بارداری پیش می‌رود. هدف این است که پایان مطالعه، بدانید کدام نشانه‌ها را جدی بگیرید و چه زمانی به پزشک مراجعه کنید.
پرکاری تیروئید در زنان چیست؟
پرکاری تیروئید (هایپرتیروئیدیسم) وضعیتی است که در آن غده تیروئید بیش از نیاز بدن هورمون ترشح می‌کند و سوخت‌وساز بدن بالاتر از حد طبیعی کار می‌کند.
برای درک بهتر، موتور خودرویی را تصور کنید که پایتان را روی پدال گاز نگذاشته‌اید، اما خودش مدام دور بالا می‌گیرد. بنزین زودتر تمام میشود، موتور داغ می‌کند و قطعات زودتر فرسوده می‌شوند. هورمون‌های تیروئید (T3 و T4) همین نقش پدال گاز را برای بدن دارند. وقتی بی‌اندازه ترشح شوند، قلب، عضلات، روده و مغز همه با سرعتی بیشتر از حد معمول کار می‌کنند.
یک نکته درباره اصطلاحات: پزشکان گاهی از واژه «تیروتوکسیکوز» هم استفاده می‌کنند. تیروتوکسیکوز یعنی مقدار هورمون در خون بالاست، به هر دلیلی. پرکاری تیروئید یعنی غده خودش عامل این افزایش است. در گفتگوی روزمره این دو را یکی می‌گیریم، اما تفاوتشان در انتخاب درمان اهمیت پیدا می‌کند.
چرا پرکاری تیروئید در زنان شایع‌تر است؟
پاسخ کامل هنوز در دست پژوهشگران است، اما چند توضیح پذیرفته‌شده وجود دارد:
سیستم ایمنی زنان فعال‌تر است. بیماری‌های خودایمنی کلاً در زنان بیشتر دیده می‌شوند و گریوز هم یک بیماری خودایمنی است.
هورمون‌های جنسی بر ایمنی اثر می‌گذارند. نوسان استروژن در بلوغ، بارداری، پس از زایمان و نزدیکی یائسگی با زمان بروز بیماری هم‌پوشانی دارد.
بارداری یک آزمون بزرگ ایمنی است. برخی خانم‌ها پس از زایمان دچار التهاب تیروئید می‌شوند و فاز پرکاری موقتی را تجربه می‌کنند.
بیشترین سن بروز در زنان بین ۲۰ تا ۵۰ سالگی است، یعنی دوره‌ای که بسیاری مشغول کار، بچه‌داری یا تلاش برای بارداری‌اند و علائم را به شلوغی زندگی نسبت می‌دهند.
علائم پرکاری تیروئید در زنان
علائم پرکاری تیروئید در زنان از ریتم قلب تا قاعدگی و خلق‌وخو را شامل میشود. این نشانه‌ها یک‌شبه ظاهر نمی‌شوند؛ معمولاً هفته‌به‌هفته پررنگ‌تر می‌شوند. جدول زیر آن‌ها را بر اساس بخش درگیر بدن مرتب کرده است.
بخش بدن
نشانههای رایج
قلب و عروق
تپش قلب، ضربان نامنظم، تنگی نفس هنگام فعالیت سبک
متابولیسم
کاهش وزن با وجود اشتهای خوب یا بیشتر، گرمازدگی، تعریق زیاد
عصب و روان
اضطراب، تحریک‌پذیری، لرزش دست، بی‌خوابی
دستگاه گوارش
اجابت مزاج مکرر، اسهال خفیف
پوست، مو و ناخن
نازک‌شدن مو، پوست نرم و مرطوب، ناخن شکننده
عضلات
ضعف، به‌ویژه هنگام بالا رفتن از پله یا بلند شدن از زمین
چشم و گردن
برجستگی چشم، خشکی چشم، تورم جلوی گردن (گواتر)
نشانههای پرکاری تیروئید در خانم‌ها که دیرتر به چشم می‌آیند
جدول بالا علائم عمومی را نشان داد. چند نشانه به‌طور خاص در خانم‌ها سر راه تشخیص قرار می‌گیرند، چون معمولاً به چیز دیگری نسبت داده می‌شوند.
تغییر در قاعدگی
قاعدگی سبک‌تر، فاصلهدار یا حتی قطع‌شدن از نشانههای شناختهشده است. هورمون تیروئید با هورمون‌های جنسی در تعامل است و افزایشش چرخه تخمکگذاری را به هم می‌ریزد. اگر پریود شما بدون دلیل مشخص کم یا نامنظم شده و همراهش علائم دیگر هم دارید، آزمایش تیروئید بخشی از بررسی است.
علائمی که با یائسگی اشتباه گرفته می‌شوند
گرگرفتگی، تعریق شبانه، تپش قلب و تغییر خلق، فهرست شکایات دوران یائسگی است و در پرکاری تیروئید هم دیده میشود. خانم‌های بالای ۴۰ سال گاهی سال‌ها تصور می‌کنند وارد یائسگی شده‌اند، در حالی که علت واقعی تیروئید بوده است.
ریزش مو و تغییر ظاهر
موها نازک می‌شوند و گاهی به‌صورت پراکنده می‌ریزند. این تغییر معمولاً با بهبود سطح هورمون برمی‌گردد، اما چند ماه طول می‌کشد.
پرکاری تیروئید در زنان چه تاثیری دارد؟
پاسخ به پرسش پرکاری تیروئید در زنان چه تاثیری دارد به مدت بیماری و میزان هورمون بستگی دارد. نوع خفیف ممکن است فقط خستگی و کم‌وزنی بیاورد. نوع کنترل‌نشده روی چند بخش اثر می‌گذارد.
تاثیر بر قلب
ضربان بالا و مداوم قلب را خسته می‌کند. خطر فیبریلاسیون دهلیزی (نوعی نامنظمی ریتم) افزایش می‌یابد و در موارد طولانی، نارسایی قلبی هم ممکن است پیش بیاید.
تاثیر بر استخوان
هورمون اضافی تجدید استخوان را تندتر می‌کند و تراکم آن را پایین می‌آورد. زنان پس از یائسگی که ذخیره استخوانی کمتری دارند، بیشتر در معرض پوکی استخوان قرار می‌گیرند.
تاثیر بر باروری
چون تخمکگذاری نامنظم میشود، بارداری سخت‌تر رخ می‌دهد. خبر خوب این است که پس از کنترل بیماری، بسیاری از زنان به چرخه طبیعی برمی‌گردند.
تاثیر بر بارداری
بارداری با پرکاری کنترل‌نشده، خطر سقط، زایمان زودرس، فشار خون بارداری (پره‌اکلامپسی) و وزن کم نوزاد را بالا می‌برد. به همین دلیل زنی که قصد بارداری دارد و سابقه تیروئید دارد، بهتر است پیش از اقدام با پزشک مشورت کند.
یک نکته: در ماه‌های اول بارداری ممکن است سطح هورمون به‌طور گذرا بالا برود. هورمون بارداری (hCG) در این مرحله روی تیروئید اثر تحریکی دارد و معمولاً مشکل خودبه‌خود فروکش می‌کند. تفکیک این حالت از گریوز وظیفه پزشک است و بدون آزمایش نباید حدس زد.
تاثیر بر خلق‌وخو و ارتباطات
اضطراب و تحریک‌پذیری فقط حس درونی نیستند و روی رابطه با همسر، فرزند و همکاران هم سایه می‌اندازند. بسیاری از خانم‌ها پس از درمان می‌گویند «دوباره خودم شدم».
دلایل پرکاری تیروئید
همه پرکاری‌ها یک علت ندارند. تشخیص علت، راه درمان را مشخص می‌کند.
علت
چه اتفاقی می‌افتد
نکته
بیماری گریوز
پادتن‌هایی تیروئید را مدام تحریک می‌کنند
شایع‌ترین علت؛ ممکن است با مشکل چشمی همراه شود
گواتر ندولار سمی
یک یا چند گره در تیروئید خودسرانه هورمون می‌سازند
بیشتر در سنین بالاتر
تیروئیدیت
التهاب، هورمون ذخیره‌شده را یک‌باره آزاد می‌کند
معمولاً موقتی، شامل نوع پس از زایمان
مصرف زیاد ید یا دارو
ید اضافی یا داروی تیروئید بیش از نیاز
با بازبینی دارو قابل اصلاح
روش‌های درمان پرکاری تیروئید در زنان
درمان بر اساس علت، سن، شدت علائم، بارداری یا قصد بارداری انتخاب میشود.
روش
عملکرد
ملاحظه برای زنان
داروهای ضدتیروئید (مثل متی‌مازول)
تولید هورمون را کاهش می‌دهند
در بارداری نوع و دوز دارو باید زیر نظر پزشک تغییر کند
داروهای کنترل علائم (بتابلاکر)
تپش قلب و لرزش را فرو می‌نشانند
درمان علت نیست، علائم را تسکین می‌دهد
ید رادیواکتیو
بافت فعال تیروئید را کم می‌کند
در بارداری و شیردهی ممنوع؛ پیش از آن آزمایش بارداری لازم است
جراحی
بخش یا کل غده برداشته میشود
گزینه‌ای برای گواتر بزرگ یا عدم پاسخ به دارو
نکته مهم برای خانم‌هایی که ید رادیواکتیو یا جراحی را انتخاب می‌کنند: احتمال کم‌کاری پس از درمان وجود دارد و با قرص هورمون جایگزین به‌سادگی کنترل میشود. این نتیجه شکست درمان نیست، بلکه گاهی مسیر طبیعی کار است. درباره مراحل عمل می‌توانید جراحی تیروئید را مطالعه کنید.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
گاهی پرکاری شدید به طوفان تیروئید (Thyroid Storm) می‌رسد که اورژانسی است. تب بالا، ضربان خیلی تند، گیجی، استفراغ و بی‌قراری شدید نشانههای آن‌اند. در چنین شرایطی منتظر وقت مطب نمانید و به اورژانس بروید.
در موارد غیراورژانسی هم اگر تپش قلب‌تان بیش از چند هفته ادامه دارد، بدون رژیم لاغر شده‌اید یا قاعدگی‌تان تغییر کرده، یک آزمایش ساده تیروئید بهترین قدم اول است.
جمع‌بندی
پرکاری تیروئید در زنان بیماری شایعی است که اغلب پشت نشانه‌هایی مثل اضطراب، قاعدگی نامنظم و خستگی پنهان می‌ماند. به یاد داشته باشید، تیروئید پرکار مثل موتوری است که بدون فشار روی گاز دور بالا می‌گیرد. تپش قلب، کاهش وزن بی‌دلیل، تعریق و بی‌نظمی قاعدگی دلیل کافی برای آزمایش‌اند. تشخیص ساده است (آزمایش خون) و درمان‌ها متنوع و مؤثرند.
اگر نتیجه آزمایش دارید و نمی‌دانید چطور تفسیرش کنید، راهنمای آزمایش TSH نقطه شروع خوبی است. اگر به‌دنبال اطلاعات بیشتر درباره گزینه جراحی هستید، به مقاله جراحی تیروئید سر بزنید. همچنین اگر علائمی دارید، همین امروز وقت یک متخصص غدد بگیرید؛ بررسی زودهنگام، درمان را ساده‌تر می‌کند.
نظرات مراجعین
متن و صدای تجربه بیماران از روند درمان در نووا کلینیک.
خانم محمدی
رضایت از جراحی پاراتیروئید
از روند درمان و جراحی کاملاً راضی بودم. حمایت و راهنمایی‌های خانم نوروزی در تمام مراحل، قبل و بعد از عمل، آرامش زیادی به من داد. همچنین از دکتر همدانی بابت جراحی موفق و دکتر یکتا بابت همراهی و حمایت‌شان صمیمانه تشکر می‌کنم.
۰:۰۰۰:۰۰
خانم رنجبر
رضایت از جراحی تیروئید
از جراحی تیروئید توسط دکتر همدانی بسیار راضی هستم. قبل و بعد از عمل با آرامش، راهنمایی و پیگیری‌های ایشان همراه بودم و سه ماه پس از جراحی، حال عمومی بسیار خوبی دارم و هیچ تغییری در صدایم ایجاد نشده است. از دکتر همدانی و خانم نوروزی بابت همراهی و پاسخگویی صمیمانه‌شان بسیار سپاسگزارم.
۰:۰۰۰:۰۰
خانم آزادی
رضایت جراحی پاراتیروئید
از عمل و روند درمانم بسیار راضی بودم و از دکتر همدانی و تیم ایشان بابت زحمات و همراهی‌شان صمیمانه تشکر می‌کنم. خدمات بیمارستان و ویزیت‌های بعد از عمل هم بسیار خوب بود. همچنین از خانم نوروزی بابت پیگیری و پاسخگویی‌شان ممنونم.
۰:۰۰۰:۰۰
خانم رمضانی
رضایت از جراحی تیروئید
از جراحی تیروئید مادرم توسط دکتر همدانی کاملاً راضی بودیم. روند بهبود بسیار خوب بود، بخیه‌ها سریع ترمیم شدند و ناراحتی بعد از عمل هم بسیار کم بود. همچنین از خانم نوروزی بابت پاسخگویی سریع و همراهی همیشگی، حتی در روزهای تعطیل، صمیمانه تشکر می‌کنم. از خدمات و رسیدگی بیمارستان هم رضایت کامل داشتیم.
۰:۰۰۰:۰۰
خانم محمدجانی
رضایت از جراحی تیروئید
از جراحی تیروئید توسط دکتر همدانی بسیار راضی بودم و بعد از عمل هیچ مشکلی نداشتم. برخورد مهربانانه، توضیحات کامل و راهنمایی‌های دقیق ایشان باعث آرامش من شد. همچنین جای عمل به‌خوبی بهبود پیدا کرده و تقریباً اثری از آن باقی نمانده است. از دکتر همدانی صمیمانه سپاسگزارم.
۰:۰۰۰:۰۰
خانم بیدی
رضایت از جراحی تیروئید
خواهرزاده‌ام در اردیبهشت ۱۴۰۴ توسط دکتر همدانی جراحی تیروئید انجام داد و خوشبختانه از نتیجه عمل بسیار راضی بودیم. علاوه بر جراحی موفق، پیگیری و حمایت‌های بعد از عمل از طرف دکتر همدانی، خانم نوروزی و تیم ایشان بسیار ارزشمند بود و کمک کرد بیمار این دوره را با آرامش بیشتری پشت سر بگذارد. از تمام اعضای این تیم صمیمانه تشکر می‌کنم.
۰:۰۰۰:۰۰
خانم ایمانی
رضایت از جراحی تیروئید
از هماهنگی‌ها و پیگیری‌های قبل و بعد از عمل بسیار راضی بودم. توضیحات و بررسی‌های پیش از جراحی، خدمات بعد از عمل و ویزیت‌های بعدی همگی منظم و عالی انجام شد. از خانم نوروزی، دکتر همدانی و دکتر تکیار بابت همراهی و رسیدگی‌شان صمیمانه تشکر می‌کنم.
۰:۰۰۰:۰۰
۱ / 7
راهنما
سوالات متداول
پاسخ به پرسش‌های پرتکرار درباره این مطلب.
اغلب بین ۲۰ تا ۵۰ سالگی، اما در هر سنی ممکن است رخ دهد. نوع ناشی از گره‌ها بیشتر در سنین بالاتر دیده میشود.
معمولاً تپش قلب، کاهش وزن بدون تلاش، تعریق زیاد، اضطراب و تغییر در قاعدگی است.
میتواند تخمکگذاری را مختل و بارداری را دشوار کند. با درمان مناسب، بیشتر زنان باروریشان را بازمییابند.
اگر کنترل نشود، بله. خطر سقط، زایمان زودرس و فشار خون بارداری را بالا می‌برد. با پیگیری پزشک، اغلب بارداری سالم ممکن است.
بله. کمشدن خونریزی، فاصلهدار شدن پریود یا قطع آن از نشانههای شناختهشده است.
در بسیاری از موارد با دارو، ید رادیواکتیو یا جراحی کنترل یا درمان میشود. نوع درمان به علت بستگی دارد.
نظرات (۰)
هنوز نظری ثبت نشده است.
ثبت نظر