جراحی تیروئید در بارداری، اتفاقی نیست که سراغ همهی مادران باردار بیاید؛ اما وقتی پیش میآید، طبیعی است که نگران باشید. آماری جالب اینجاست: سرطان تیروئید دومین سرطان شایع دوران بارداری است و در هر ۱۰۰ هزار زایمان، حدود ۱۴ مورد از آن دیده میشود. خبر خوب این است که اگر این جراحی با زمانبندی درست و توسط جراحی باتجربه انجام شود، خطر آن برای شما و نوزادتان کاملا قابلکنترل خواهد بود. در ادامه، با تکیه بر منابع معتبر پزشکی، ساده و روان همهچیز را برایتان توضیح میدهیم؛ همراه ما باشید.
جراحی تیروئید یکی از خدمات کلینیک نووا محسوب میشود که میتوانید اطلاعات لازم از انواع جراحی گرفته تا دوره نقاهت و ملاحظات قبل و بعد از جراحی را در صفحه مربوطه پیدا کنید. https://nova-clinic.org/thyroid-surgery/
فهرست مطالب
- تاثیر بیماریهای تیروئید و باروری بر یکدیگر
- علائم و نشانههای تیروئید در دوران بارداری
- جراحی تیروئید در بارداری دقیقا چه زمانی مطرح میشود؟
- عمل تیروئید در بارداری چه زمانی واقعا ضروری میشود؟
- بهترین زمان برای جراحی تیروئید در بارداری ماه چندم است؟
- خطرات جراحی تیروئید در بارداری چیست؟
- آیا همیشه باید جراحی کرد یا دارو هم جواب میدهد؟
- بعد از جراحی تیروئید، باز هم میشود باردار شد؟
- راهکارهایی برای کمکردن خطر جراحی تیروئید در بارداری
تاثیر بیماریهای تیروئید و باروری بر یکدیگر
مشکلات تیروئید میتوانند در مراحل مختلف فرآیند باروری شما بروز کنند:
قبل از بارداری
- کمکاری تیروئید از قبل (هیپوتیروئیدیسم): اگر قبلا کمکاری تیروئید در شما تشخیص داده شده است.
- کمکاری خفیف تیروئید (کمکاری تیروئید تحت بالینی): زمانی که سطح هورمون تحریککننده تیروئید (TSH) شما کمی بالا است، اما هورمون اصلی تیروئید شما (FT4) هنوز در محدوده طبیعی است.
- آنتیبادیهای تیروئید: داشتن آنتیبادیهای خاص (مانند آنتیبادیهای TPO) میتواند نشان دهنده افزایش خطر ابتلا به مشکلات تیروئید باشد.
- پرکاری تیروئید از قبل موجود (هیپرتیروئیدیسم): شرایطی مانند بیماری گریوز، که اغلب با دارو مدیریت میشود.
در دوران بارداری
- مدیریت کمکاری تیروئید: اگر برای کمکاری تیروئید دارو مصرف میکنید و باردار میشوید، معمولا توصیه میشود به محض مثبت شدن آزمایش بارداری، دوز دارو را افزایش دهید. آزمایشهای منظم عملکرد تیروئید در طول دوران بارداری ضروری است.
- کمکاری تیروئید در دوران بارداری تشخیص داده شود: اگر کمکاری تیروئید در دوران بارداری تشخیص داده شود، مدیریت سریع آن مهم است. عدم درمان آن میتواند با خطر بیشتری از عوارضی مانند سقط جنین، پرهاکلامپسی و زایمان زودرس همراه باشد.
- خودایمنی تیروئید (آنتیبادیهای تیروئید مثبت): اگرچه داشتن آنتیبادیهای تیروئید میتواند خطر سقط جنین یا زایمان زودرس را افزایش دهد، تحقیقات فعلی همیشه از درمان زنانی که عملکرد تیروئید طبیعی دارند، پشتیبانی نمیکند. دکتر وانگ در مورد شرایط فردی شما صحبت خواهد کرد.
- پرکاری تیروئید در دوران بارداری: هورمونهای بارداری گاهی اوقات میتوانند به طور طبیعی غده تیروئید را تحریک کنند. با این حال، تشخیص این بیماری از بیماریهایی مانند بیماری گریوز که نیاز به مدیریت دقیق دارد، بسیار مهم است. انتخاب دارو بسیار مهم است زیرا برخی از آنها میتوانند از جفت عبور کنند. دکتر وانگ شما را در مورد ایمنترین و موثرترین برنامه درمانی در طول دوران بارداری راهنمایی خواهد کرد.
- سرطان تیروئید: اگر سابقه سرطان تیروئید دارید، یا اگر در دوران بارداری تشخیص داده شده یا مشکوک به آن هستید، دکتر وانگ با شما همکاری خواهد کرد تا یک برنامه مدیریتی ایجاد کند که سلامت شما و رفاه کودک شما را به دقت در نظر بگیرد.
علائم و نشانههای تیروئید در دوران بارداری
علائم و نشانههای تیروئید ممکن است به آرامی شروع شوند و شما ممکن است فورا متوجه تغییرات نشوید. بنابراین، در ادامه، تعدادی از این علائم را در هر دو نوع بررسی کردهایم.
- کاهش وزن یا عدم افزایش وزن مطابق انتظار، افزایش اشتها، اسهال یا یبوست
- ضربان قلب بالا و تنفس سریع، حتی در حالت استراحت
- افزایش تعریق و عدم تحمل گرما
- توده دردناک در گردن یا بیرون زدگی چشمها
- عصبی بودن، بیقراری، خستگی یا مشکل در خواب
- لرزش و ضعف عضلانی
جراحی تیروئید در بارداری دقیقا چه زمانی مطرح میشود؟
در دوران بارداری، بدنتان هورمون تیروئید بیشتری میسازد -تا حدود ۵۰ درصد بیشتر از حالت عادی- و به همین دلیل ممکن است غده تیروئید کمی بزرگتر هم بشود. نگران نباشید، این یک تغییر کاملا طبیعی است. نکته دلگرمکننده اینجاست که در اکثریت موارد، کمکاری یا پرکاری تیروئید در بارداری فقط با دارو کنترل میشود و جراحی، گزینهای نادر و آخرین راهحل است.
عمل تیروئید در بارداری چه زمانی واقعا ضروری میشود؟
پزشکان همیشه جراحی را آخرین گزینه در نظر میگیرند، اما در چند شرایط خاص واقعا لازم میشود:
۱. وقتی دارو جواب نمیدهد یا بدنتان آن را تحمل نمیکند
بعضی از خانمها به داروهای ضدتیروئید مثل پروپیلتیواوراسیل یا متیمازول پاسخ نمیدهند، یا دچار عوارض جدی مثل کاهش شدید گلبولهای سفید خون یا آسیب کبدی میشوند. در این حالت، وقتی همه راههای دارویی امتحان شده باشد، جراحی به یک انتخاب واقعی و منطقی تبدیل میشود.
۲. وقتی غده تیروئید بزرگ شده و راه نفس یا بلع را تنگ کرده
اگر تیروئید آنقدر بزرگ شده باشد که روی نای یا مری فشار بیاورد و نفسکشیدن یا قورتدادن را سخت کند، معمولا منتظر ماندن خطرناکتر از خود جراحی خواهد بود.
۳. وقتی شک به سرطان تیروئید وجود دارد یا ندول خیلی سریع رشد میکند
اگر نمونهبرداری با سوزن ظریف نشان دهد ندول مشکوک به بدخیمی است، یا ندول در طول بارداری با سرعتی غیرعادی رشد کند، پزشکان معمولا جراحی را بهویژه در سهماهه دوم پیشنهاد میکنند.
این روزها چون سن بارداری خانمها بالاتر رفته، تشخیص سرطان تیروئید در دوران بارداری هم شایعتر شده است. در مواردی که سرطان از نوع تهاجمیتر باشد (مثل سرطان مدولاری)، معمولا جراحی در سهماهه دوم بهجای صبر تا پس از زایمان توصیه میشود اما نیاز به پزشک حاذق و باتجربه دارد.
بهترین زمان برای جراحی تیروئید در بارداری ماه چندم است؟
زمانبندی جراحی یکی از مهمترین چیزهایی است که ایمنی عمل را تعیین میکند. در بسیاری از موارد گفته میشود که بهترین زمان برای جراحی تیروئید در بارداری، سهماهه دوم است. جدول زیر خطر هر سهماهه را به شکل ساده نشان میدهد:
جدول زیر خلاصهای از سطح خطر جراحی در هر سهماهه را نشان میدهد:
| ماه | سطح خطر نسبی | توضیح |
|---|---|---|
| سهماهه اول (هفته ۱ تا ۱۳) | بالاترین خطر | افزایش احتمال سقط خودبهخودی جنین؛ جراحی غیرضروری معمولاً به تعویق میافتد |
| سهماهه دوم (هفته ۱۴ تا ۲۷) | کمترین خطر نسبی | اندامهای جنین عمدتاً شکلگرفتهاند؛ زمان ترجیحی برای جراحیای که نمیتوان آن را به تعویق انداخت |
| سهماهه سوم (هفته ۲۸ به بعد) | خطر بالای زایمان زودرس | بیهوشی عمومی با خطر بیشتری همراه است؛ جراحی معمولاً فقط در موارد اورژانسی انجام میشود |
در موارد دیگر گفته میشود که جراحی تیروئید در بارداری بهندرت لازم میشود، اما اگر لازم شد، بهتر است در سهماه میانی بارداری انجام شود.
خطرات جراحی تیروئید در بارداری چیست؟
به طور کلی، بارداری یک منع نسبی برای جراحی به شمار میرود. این عمل فقط باید در شرایطی انجام شود که کنترل سریع پرکاری تیروئید مورد نیاز باشد و نتوان از داروهای ضد تیروئید استفاده کرد.
- دانستن این خطرها کمک میکند تصمیم آگاهانهتری بگیرید.
- اگر بعد از جراحی، کمبود هورمون تیروئید بهموقع با دارو جبران نشود، ممکن است روی رشد مغزی جنین اثر بگذارد.
- احتمال نقض مادرزادی خصوصا در سه ماه اول وجود دارد.
- امکان دارد دچار زایمان زودرس شوید.
- اگر غده پاراتیروئید موقتا کمکار شود، سطح کلسیم بدنتان افت میکند که روی تامین کلسیم جنین هم تاثیر میگذارد.
آیا همیشه باید جراحی کرد یا دارو هم جواب میدهد؟
خبر خوب این است که در اکثر موارد پرکاری یا کمکاری تیروئید در بارداری، فقط با دارو حل میشود و جراحی اصلا لازم نیست.
اگر پرکاری تیروئید دارید، ممکن است علائمی مثل تپش قلب، تعریق زیاد، بیقراری یا کاهش وزن بدون دلیل را تجربه کنید. نکته مهم این است که پرکاری تیروئید کنترلنشده، هم برای شما و هم برای جنین خطرناک است و میتواند خطر فشارخون بارداری یا زایمان زودرس را بالا ببرد؛ پس درمانش را جدی بگیرید.
تنها استثنا، درمان با ید رادیواکتیو است که در تمام دوران بارداری کاملا ممنوع است، چون از جفت عبور میکند و میتواند تیروئید جنین را برای همیشه از کار بیندازد.
بعد از جراحی تیروئید، باز هم میشود باردار شد؟
این سوالی است که خیلی از خانمها میپرسند. جواب کوتاه: بله، کاملا امکانپذیر است. وقتی بعد از جراحی، دوز داروی تیروئیدتان تنظیم و متعادل شود، شانس تخمکگذاری و بارداری هم بهطور قابلتوجهی بهتر میشود. تنها نکتهای که باید مراقبش باشید این است که اگر بعد از جراحی برای درمان تکمیلی از ید رادیواکتیو استفاده شده باشد، بهتر است حداقل ۶ ماه صبر کنید و بعد برای بارداری اقدام کنید.
در تمام این مسیر هم بهتر است زیر نظر یک متخصص غدد باشید تا هورمونهایتان همیشه در محدوده مناسب بماند.
راهکارهایی برای کمکردن خطر جراحی تیروئید در بارداری
اگر ناگزیر به انجام این جراحی هستید، حتما نکات زیر را مدنظر داشته باشید:
- سراغ جراحی بروید که تجربه زیادی در جراحی تیروئید و جراحی پاراتیروئید دارد. همین یک انتخاب میتواند خطر عوارض مادر و جنین را بهطور چشمگیری کم کند.
- اگر این امکان وجود دارد، عمل را برای سهماهه دوم برنامهریزی کنید.
- در صورت امکان، بهجای بیهوشی عمومی از بیحسی موضعی یا نخاعی استفاده شود.
- حتما یک تیم شامل متخصص زنان، غدد، بیهوشی و نوزادان همراهتان باشد.
- در طول جراحی، ضربان قلب جنین پایش شود.
- دوز داروی تیروئیدتان بهدقت تنظیم و پیگیری شود.
جمعبندی
در نهایت، مهمترین قدم این است که این تصمیم حساس را با یک جراح باتجربه در میان بگذارید. دکتر کاوه همدانی، بهعنوان جراحی که علاوهبر جراحی تیروئید و جراحی پاراتیروئید نیز تجربه تخصصی دارد، میتواند با بررسی دقیق شرایط شما، امنترین مسیر درمان را در دوران بارداری برایتان طراحی کند.
سوالات متداول
خیر. خطر جراحی به سهماههای که در آن انجام میشود و دلیل پزشکی آن بستگی دارد. جراحی ضروری که در سهماهه دوم و توسط جراح با تجربه انجام شود، در بیشتر موارد با خطر قابلکنترل همراه است.
سهماهه دوم بارداری ایمنترین زمان برای انجام جراحی تیروئید است.
خطر سقط جنین در سهماهه اول بیشتر است، به همین دلیل جراحی غیر اورژانسی در این بازه زمانی توصیه نمیشود. در سهماهه دوم، این خطر بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد.
پایش سطح کلسیم و هورمونهای تیروئیدی، تنظیم دوز لووتیروکسین و پیگیری منظم توسط متخصص غدد و زنان از مراقبتهای ضروری پس از عمل هستند.
بله، در اکثر موارد پرکاری یا کمکاری تیروئید در بارداری، دارو درمانی خط اول درمان است و جراحی تنها زمانی مطرح میشود که دارو مؤثر یا قابلتحمل نباشد.
خیر. استفاده از ید رادیواکتیو در تمام مراحل بارداری بهطور کامل ممنوع است، زیرا میتواند به تیروئید جنین آسیب دائمی وارد کند.
