جراحی تیروئید بدخیم: مراحل، عوارض و مراقبت‌های بعد از عمل

فهرست مطالب:

چرا برای درمان تیروئید بدخیم، نیاز به جراحی داریم؟
مراحل درمان قطعی تیروئید بدخیم به چه صورتی است؟
پیگیری و مراقبت‌های بعد از عمل تیروئید بدخیم
آشنایی با انواع سرطان تیروئید
عوارض احتمالی پس از جراحی تیروئید بدخیم
روش‌های تخصصی تشخیص سرطان تیروئید
علائم اولیه سرطان تیروئید
مراقبت‌های بعد از جراحی سرطان تیروئید
صدای رضایت مراجعین

غده تیروئید یکی از اجزای مهم بدن است که وظیفه تنظیم سوخت‌ و ساز، تعادل دمای بدن، رشد سلولی و عملکرد طبیعی اندام‌های حیاتی را بر عهده دارد. ولی اگر سلول‌های این غده به‌ طور غیرطبیعی رشد کنند و از کنترل خارج شوند، احتمال بروز سرطان تیروئید وجود دارد. در چنین شرایطی، جراحی تیروئید بدخیم به ‌عنوان اصلی‌ترین و موثرترین روش درمان مطرح می‌شود و نقش تعیین‌کننده‌ای در کنترل و حذف بافت‌های سرطانی دارد. در اینجا همراه شما هستیم تا هرآنچه که لازم است درباره روند جراحی سرطان تیروئید، جزئیات جراحی و مراقبت‌های حیاتی پس از آن بدانید، به زبانی ساده و روشن توضیح دهیم.

چرا برای درمان تیروئید بدخیم، نیاز به جراحی داریم؟

سرطان تیروئید با رشد غیرطبیعی سلول‌های غده همراه است و این سلول‌ها می‌توانند به سرعت تکثیر شده و به سایر قسمت‌های بدن گسترش یابند. جراحی با برداشتن بخشی یا تمام غده تیروئید، منبع اصلی سلول‌های سرطانی را حذف کرده و از پیشرفت بیماری جلوگیری می‌کند. علاوه بر حذف غده، جراحی سرطان تیروئید این امکان را فراهم می‌کند که گره‌های لنفاوی اطراف تیروئید که اولین محل انتشار سرطان هستند، بررسی و در صورت نیاز برداشته شوند. این کار به افزایش احتمال موفقیت درمان قطعی تیروئید کمک فراوانی می‌کند. همچنین جراحی اجازه می‌دهد تا نمونه‌ای از بافت تیروئید برای تشخیص دقیق نوع و درجه سرطان تیروئید گرفته شود. این تشخیص دقیق، مسیر درمانی فرد را مشخص کرده و در صورت نیاز، درمان‌های تکمیلی مانند هورمون درمانی یا ید رادیواکتیو صورت می‌گیرد.

مراحل درمان قطعی تیروئید بدخیم به چه صورتی است؟

درمان سرطان تیروئید بخصوص در مواردی که جراحی تیروئید بدخیم ضرورت دارد، شامل چند مرحله است که با هدف حذف کامل سلول‌های سرطانی و کاهش خطر بازگشت بیماری انجام می‌شود. رعایت این مراحل، کلید موفقیت در درمان قطعی تیروئید و حفظ سلامت بیمار محسوب می‌شود.

تشخیص و ارزیابی اولیه

اولین گام در درمان سرطان تیروئید، تشخیص دقیق نوع و مرحله بیماری است. از طریق آزمایش خون، سونوگرافی گردن، اسکن ید رادیواکتیو و در برخی موارد بیوپسی سوزنی (FNA) می‌توان نوع سرطان تیروئید و میزان گسترش آن را مشخص کرد. این مرحله به پزشک کمک می‌کند بهترین روش جراحی سرطان تیروئید و برنامه درمانی تکمیلی را مشخص نماید.

جراحی تیروئید بدخیم

جراحی تیروئید بدخیم اصلی‌ترین مرحله درمان محسوب می‌شود. بسته به نوع و وسعت سرطان، جراح ممکن است بخشی یا تمام غده تیروئید را بردارد. همچنین گاهی گره‌های لنفاوی مجاور هم برداشته می‌شوند تا خطر انتشار سرطان به حداقل برسد. انتخاب نوع جراحی و میزان برداشت غده، بر اساس شدت بیماری و شرایط بالینی بیمار صورت می‌گیرد.

درمان مکمل با ید رادیواکتیو

پس از جراحی، در برخی موارد برای درمان قطعی سرطان تیروئید و کنترل بیماری از روش ید رادیواکتیو استفاده می‌شود. این روش به تخریب سلول‌های سرطانی باقی‌مانده و کاهش احتمال بازگشت سرطان کمک می‌کند. معمولا این درمان بعد از جراحی کامل تیروئید و تحت نظارت دقیق متخصص غدد صورت می‌گیرد.

تأثیر درمان‌های کمکی فقط در صورتی است که جراحی به‌صورت کامل انجام شده باشد؛ در جراحی‌های ناقص، هیچ‌کدام از درمان‌های دیگر اثری نخواهند داشت.

هورمون‌ درمانی جایگزین تیروئید

پس از برداشتن بخشی یا تمام تیروئید، بیمار نیازمند مصرف قرص‌های هورمون تیروئید است تا سطح هورمون‌ها در بدن تثبیت شود. این مرحله به عنوان بخشی ازدرمان قطعی تیروئید ضروری است و به پیشگیری از کم‌کاری تیروئید و کنترل سطح هورمون TSH کمک می‌کند.

پیگیری و مراقبت‌های بعد از عمل تیروئید بدخیم

مراقبت‌های بعد از جراحی تیروئید و درمان تکمیلی، شامل آزمایش‌های دوره‌ای خون، سونوگرافی و اسکن ید رادیواکتیو است. این پیگیری‌ها به تشخیص زودهنگام هرگونه عود سرطان کمک می‌کنند و جزء مهم‌ترین مراحلمراقبت‌های بعد از عمل تیروئید محسوب می‌شوند.

آشنایی با انواع سرطان تیروئید

درک تفاوت میان انواع سرطان تیروئید، نقش مهمی در انتخاب مسیر درمان و جراحی سرطان تیروئید دارد. هر نوع، منشا سلولی، سرعت رشد و واکنش متفاوتی به درمان‌ها نشان می‌دهد. شناخت دقیق این ویژگی‌ها، به پزشک کمک می‌کند تا بهترین تصمیم را برای بیمار بگیرد.

۱. سرطان پاپیلاری تیروئید (PTC)

شایع‌ترین نوع سرطان تیروئید است و حدود ۸۰ درصد موارد را شامل می‌شود. این نوع از سلول‌های فولیکولی منشا می‌گیرد و معمولا رشد کندی دارد. خوشبختانه، در صورت تشخیص زودهنگام، پاسخ بسیار خوبی به عمل جراحی سرطان تیروئید و درمان با ید رادیواکتیو می‌دهد. همچنین احتمال بازگشت آن بسیار پایین است. تومورهای پاپیلاری معمولا در یک لوب تیروئید تشکیل می‌شوند و حتی در صورت گسترش به غدد لنفاوی گردن، همچنان قابل کنترل هستند.

۲. سرطان فولیکولی تیروئید (FTC)

حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از بیماران به این نوع دچار می‌شوند. برخلاف نوع پاپیلاری، فولیکولی ممکن است از طریق جریان خون به استخوان‌ها، ریه یا سایر اندام‌ها گسترش یابد. بنابراین کنترل و پیگیری آن اهمیت ویژه‌ای دارد. این نوع، معمولا در افرادی که با کمبود ید در رژیم غذایی خود مواجه هستند، بیشتر دیده می‌شود. درمان آن معمولا با جراحی کامل تیروئید (تیروئیدکتومی) و در موارد خاص، درمان تکمیلی با ید رادیواکتیو انجام می‌گیرد.

۳. سرطان مدولاری تیروئید (MTC)

نوعی نادرتر اما تهاجمی‌تر از سرطان تیروئید است که از سلول‌های C یا پارافولیکولی منشا می‌گیرد؛ سلول‌هایی که مسئول ترشح هورمون کلسی‌تونین هستند. در بسیاری از موارد، این نوع زمینه ژنتیکی دارد و ممکن است به صورت خانوادگی (ارثی) بروز کند. به همین دلیل، آزمایش ژنتیک برای اعضای خانواده بیمار اهمیت زیادی دارد.

۴. سرطان آناپلاستیک تیروئید

اگرچه فقط ۱ تا ۲ درصد از کل سرطان‌های تیروئید را شامل می‌شود، اما از نظر تهاجم و سرعت رشد، خطرناک‌ترین نوع محسوب می‌گردد. این نوع، معمولا در افراد مسن دیده می‌شود و سلول‌های آن بسیار سریع به بافت‌های اطراف مانند نای و مری نفوذ می‌کنند. درمان ترکیبی که شامل جراحی فوری، پرتودرمانی و در برخی موارد شیمی‌درمانی هدفمند است، می‌تواند به کنترل نسبی بیماری کمک کند.

عوارض احتمالی پس از جراحی تیروئید بدخیم

عارضه احتمالی	توضیح	راهکار مدیریت
درد و تورم گردن	شایع‌ترین عارضه پس از جراحی تیروئید بدخیم	کنترل با داروهای مسکن و استراحت کافی
تغییر صدا یا خشونت صدا	ناشی از تحریک عصب حنجره، معمولا موقت است	پیگیری پزشک در صورت ماندگاری بیش از چند هفته
مشکل در بلع و خوردن	احساس سختی یا درد هنگام بلع، معمولا تا چند هفته ادامه دارد	مصرف غذاهای نرم و مایعات، رعایت رژیم غذایی توصیه شده
کاهش کلسیم خون	به دلیل آسیب موقت به غدد پاراتیروئید	مصرف مکمل‌های کلسیم و ویتامین D تحت نظر پزشک
اسکار جراحی	جای برش جراحی که معمولا در چین طبیعی پوست قرار دارد	با گذشت زمان محو می‌شود، مراقبت از محل برش و استفاده از کرم‌های ترمیمی طبق توصیه پزشک

روش‌های تخصصی تشخیص سرطان تیروئید

سونوگرافی دقیق گردن: بررسی اولیه و سریع برای شناسایی گره‌های تیروئید و تشخیص ویژگی‌های مشکوک بدون نیاز به جراحی
آزمایش هورمون‌های تیروئیدی و نشانگرهای تومور: اندازه‌گیری سطح T3، T4 و TSH همراه با بررسی تیروگلوبولین یا کلسی‌تونین برای تشخیص دقیق‌تر نوع سرطان
بیوپسی سوزنی (FNA): نمونه‌برداری هدفمند از بافت مشکوک برای تعیین ماهیت سلول‌ها و مسیر درمان
تصویربرداری تکمیلی با CT، MRI یا PET Scan: ارزیابی گسترش تومور، مرحله ‌بندی بیماری و انتخاب بهترین روش جراحی یا درمان
معاینه تخصصی توسط اندوکرینولوژیست: بررسی سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی دقیق گردن و تحلیل نتایج آزمایش‌ها برای تصمیم‌گیری نهایی درمانی

علائم اولیه سرطان تیروئید

وجود توده یا برجستگی بدون درد در جلوی گردن
گرفتگی یا تغییر تدریجی صدا بدون علت مشخص
احساس فشار یا دشواری در بلع یا تنفس
بزرگ شدن غدد لنفاوی گردن
در برخی موارد، دردی خفیف که از گردن به گوش انتشار پیدا می‌کند

مراقبت‌های بعد از جراحی سرطان تیروئید

استراحت و خواب کافی: سر خود را با ۲–۳ بالش بالا نگه دارید و هنگام خستگی استراحت کنید.
تغذیه و مایعات: روز اول فقط مایعات، روز سوم به بعد غذاهای نرم مثل پوره و نیمرو، پس از ۱۰ روز رژیم معمولی را می‌توانید به تدریج شروع کنید. حتما، روزانه ۶–۸ لیوان آب بنوشید.
مراقبت از زخم: زخم را خشک نگه دارید، از پماد یا کرم استفاده نکنید و بعد از بهبود، ضدآفتاب بزنید.
فعالیت‌ها: از کشیدن گردن، ورزش سنگین و بلند کردن اجسام حداقل تا ۳ هفته خودداری کنید.
رانندگی: زمان مناسب را از پزشک بپرسید.
داروهای تیروئید: لووتیروکسین طبق دستور پزشک و صبح‌ها نیم ساعت قبل از صبحانه مصرف شود.
کلسیم و ویتامین D: برای پیشگیری از کاهش کلسیم، مکمل‌ها را مرتب مصرف کنید. همچنین، علائم کاهش کلسیم (انقباض دست و پا، گزگز و کرامپ) را سریعا به پزشک اطلاع دهید.

اهمیت دقت جراح و چکاپ‌های منظم بعد از جراحی تیروئید بدخیم

در جراحی تیروئید بدخیم، دقت و مهارت جراح نقش تعیین ‌کننده‌ای در موفقیت درمان دارد. کوچک‌ترین خطا در حفظ اعصاب حنجره یا غدد پاراتیروئید می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند، بنابراین، انتخاب یک مرکز تخصصی با جراحان حرفه‌ای و با تجربه، اهمیت زیادی دارد. علاوه بر جراحی، مراقبت‌های بعد از عمل به اندازه خود جراحی اهمیت دارد. بیماران باید تحت نظر پزشک، آزمایش‌های هورمون تیروئید و بررسی سطح کلسیم را به‌ طور منظم انجام دهند. این پیگیری‌ها معمولا بین ۲ تا ۵ سال ادامه دارد تا بازگشت بیماری به موقع شناسایی و مدیریت شود.

برای آشنایی با معیارهای انتخاب یک جراح تیروئید متخصص و نکات حیاتی که قبل از جراحی باید بدانید، صفحه بهترین جراح تیروئید می‌تواند راهنمای کاملی برای شما باشد.

در نووا کلینیک، جراحی تیروئید بدخیم با ترکیب تجربه بالینی، دانش تخصصی و فناوری‌های مدرن انجام می‌شود. تیم جراحی این کلینیک با بررسی دقیق شرایط هر بیمار، روش مناسب را انتخاب می‌کند و تمام مراحل پیش و پس از عمل را با دقت و مراقبت کامل مدیریت می‌نماید. علاوه بر مهارت جراحان، این کلینیک توجه ویژه‌ای به مراقبت‌های بعد از عمل دارد و برنامه پیگیری ۲ تا ۵ ساله برای کنترل وضعیت بیمار و پیشگیری از بازگشت بیماری در نظر گرفته می‎‌شود. همچنین در صورتی که نیاز به راهنمایی دارید، خدمات مشاوره تخصصی رایگان نووا کلینیک در دسترس شماست تا پاسخ تمام پرسش‌های خود را از متخصصان دریافت کنید.

کلام آخر

جراحی تیروئید بدخیم فرایندی حساس است که موفقیت آن به مهارت جراح و پیگیری دقیق پس از عمل بستگی دارد. پس رعایت مراقبت‌های لازم، آزمایش‌های منظم و انتخاب دکتر باتجربه، عامل‌های بسیار مهمی در کاهش عوارض و بازگشت بیماری هستند.